| |
|
|
Ponencias |
|
I+C: A creatividade e a produción de contidos |
|
 |
Elizabeth Cowie |
|
As identificacións que nas películas de ficción se desbotan por considerarse tanxenciais, ilusorias e ideoloxicamente perigosas están permitidas e son propias dos documentais. Este artigo trata dos diferentes xeitos que adoptan os documentais para ofrecer postas en escena de desexo e de imaxinación que fan posible a identificación incluso cando, ou máis ben porque o documental se presenta a si mesmo como real.
"Deixemos que falen os feitos", escribiron os sociólogos Merton e Lazerfeld en 1944 ao defender que os documentais propagandísticos estadounidenses da Segunda Guerra Mundial deberían conquistar aos espectadores a través do coñecemento, e tamén dos axentes de acción implicados no devandito coñecemento, mostrando máis que contando. ¿A que se debe a nosa fascinación polos feitos? ¿Falan os feitos por si sos? ¿Non é acaso o coñecemento tamén unha cuestión de identificación, é dicir, de identificación en tanto que suxeito que coñece e que chega a coñecer -tanto vendo por si mesmo a verdade da realidade como mediante unha identificación co visto, os obxectos do coñecemento e da observación da cámara- a outras persoas, outros suxeitos? Os documentais apelan á identificación e necesítana; trátase dun proceso cognitivo, e dunha cuestión de coñecemento, posto que temos que identificar os seus feitos e recoñecer os seus significados. Para iso nos sitúa o discurso da realidade do documental, identificados como suxeitos destinatarios. Con todo, a nosa relación co saber non é simplemente racional e obxectiva, senón tamén un compromiso emocional co visto e o oído que a miúdo se coñece como identificación.
O coñecemento, como ben demostrou Michel Foucault, non é algo que exista, senón que en realidade é o que unha comunidade recoñece como tal, isto é, aquilo que posúe un valor de uso específico para unha comunidade, por exemplo o coñecemento das propiedades das plantas -eficaces ou perniciosas- ou a comprensión da luz, ou o coñecemento da poesía, ou da política. O coñecemento é independente do suxeito en tanto que forma obxectiva de entender o mundo, mentres que ao mesmo tempo, paradoxalmente, sempre vai destinado a un suxeito, pois non existe máis que cando alguén o coñece, do mesmo xeito que Charles Sanders Peirce afirmaba que na definición de signo sempre se presupoñía un destinatario.
¿Como se dirixen a nós os documentais mediante os seus feitos e o seu desexo de representar a verdadeira realidade? ¿Cal é a nosa posición como espectadores aos que se dirixen os documentais e que son interpolados polo seu discurso? En tanto que espectadores dos documentais xeramos un desexo non só pola realidade representada, senón tamén por atopar ese momento que non só é real e fáctico, senón tamén "verdade". Este artigo investigará o noso compromiso co xeito en que os documentais representan os feitos da realidade, así como a súa presentación na maneira de filmar a realidade da verdade da experiencia dos acontecementos que constitúen os devanditos feitos, isto é, das persoas reais que participan no documental. |
|
|
|
|
|
|
